جستجو در تمام متون و مستندات کارگیک
carworks
samin ba
دنیای خودرو
فن خودرو
CarGeek | کارگیک

فرایند اتصال دو قطعه به یکدیگر از طریق ذوب و انجماد یک آلیاژ زود ذوب را لحیم‌کاری می‌گویند.

در لحیم کاری (برخلاف جوشکاری) فلز پایه ذوب نمی شود و فقط فلز لحیم یا پرکننده ذوب می شود.

کاربرد فلز مذاب برای چسباندن سطح یک فلز جامد به سطحی دیگر با استفاده از پدیده نفوذ انجام شده و به کمک یک محلول شیمیایی عملی می‌شود.لحیم‌کاری بر دو نوع نرم و سخت انجام می‌پذیرد که اختلاف ایندو در دمای انجام‌است.

How to Solder Header

لحیم کاری به عملی می گویند که ضمن آن دو فلز قابل لحیم کاری را در گرمای مناسب به وسیله ذوب کردن قلع به هم وصل می کنند.این عمل با کمک ابزاری به نام هویه یا Soldering Ironانجام می شود.برای انجام کارهای الکترونیکی هویه با قدرت ۳۰ یا ۴۰ وات کافی است.برای لحیم کاری مدارهای الکترونیکی قلع ۶۰ درصد را به صورت مفتول هایی به قطر حدود یک میلی متر به نام “سیم لحیم” در می آورند.در مغز سیم های لحیم سوراخ هایی ایجاد کرده اند که از “رزین” مخصوصی پر شده است.با ذوب شدن سیم لحیم در موقع لحمیکاری “رزین” داخل آن نیز ذوب شده و در محل لحیم کاری جاری می شود،ایم ماده شیمیایی سبب می گردد تا لحیم کاری به بهترین نحو انجام شود و با روش ذوب کردن قلع در محل لحیم کاری نیازی به روغن لحیم نیست.

لحیم آلیاژی است از دو یا چند فلز مختلف که در اتصال ثابت فلزات، به‌ویژه سیمها و کابلها به یکدیگر به کار می‌رود. ترکیب‌های اصلی لحیم قلع و سرب هستند، نسبت بین این دو عنصر می‌تواند نقطهٔ ذوب لحیم را مشخص کند. آزمایش‌ها نشان می‌دهد که اگر نسبت قلع و سرب در حدود ۶۳٪ قلع و ۳۷٪ سرب باشد، نقطهٔ ذوب در کمترین حد خود و حدود ۱۹۰ درجه سلسیوس خواهد بود.

آموزش استفاده از هویه، قلع ، روغن لحیم ، قلع کش



مروری کوتاه بر لحیم کاری قطعات روی برد SMD 



لحیم کاری آی سی فلش با خمیر قلع و هویه و هیتر



آموزش پاک کردن قلع اضافی از روی برد و پایه قطعات در لحیم کاری

ابزار لحیم کاری :

هویه :

هویه یکی از مهمترین و معروف ترین ابزار کار الکترونیک است. کمتر کسی است که هویه را نشناسد یا آن را ندیده  باشد.

از هویه برای لحیم کاری قطعات الکترونیکی روی برد (مدار چاپی) استفاده می شود و برای این منظور علاوه بر هویه به وسایل جانبی دیگری مانند قلع، روغن لحیم، فلاکس، پایه هویه مورد نیاز است.

هویه در انواع و اقسام گوناگونی یافت می شود. ساده ترین و ارزان ترین هویه ها، هویه هایی هستند که امکان تنظیم دما را ندارند و با یک توان ثابت کار می کنند.

هویه ها را در توان متفاوتی مانند :30 وات یا 40 وات و یا 60 وات و یا حتی بیشتر میسازند. بسته به کاربرد و نیاز میتوان از هویه های با وات متفاوتی استفاده کرد در کارهای الکترونیکی معمولا از هویه های 30 یا 40 وات استفاده میشود در بعضی موارد نیز میتوان از هویه های 60 وات هم استفاده کرد. 

نوک هویه:

محل تمرکز حرارت که با قرار گرفتن در کنار لحیم آن را ذوب می کند؛ اکثر هویه ها قابلیت تعویض نوک را دارند و بسته به استفاده ای که داریم می توانید از نوک مناسب استفاده کنید. تعویض نوک هویه بسیار آسان است و با باز کردن دو پیچ انجام می شود تا در صورت خراب شده نوک هویه، به سهولت بتواند آن را جایگزین کنید.
نوک هویه خوب باید از آلیاژ ضد اکسید و ضد چسبندگی باشد.

Soldering Iron Types

هیتر یا هویه هوای داغ(Hot Air Blower)

هیتر یا هویه هوای گرم نام یکی دیگر از ابزار آلات لحیم کاری است که بیشتر از آن در کار با قطعات نصب سطحی SMD استفاده می شود . هیتر ها از دو قسمت دستگاه مرکزی و دسته هیتر تشکیل شده که به طور معمول المنت حرارتی در داخل دسته قرار می گیرد و دستگاه مرکزی وظیفه تولید باد را به کمک یک کمپرسور داخلی بر عهده دارد . نحوه کار هیتر به این صورت است که المنت دمای مد نظر را تولید می کند و با دمیده شدن باد در داخل دسته هیتر ، باد گرم از نازل دسته هیتر خارج می شود . با استفاده از نازل های مختلف می توان فشار باد را نیز متمرکز یا پخش نمود . زمانی که قصد داریم یک قطعه الکترونیکی نصب سطحی SMD را بر روی برد لحیم نماییم ، کافی است مقداری خمیر قطع را بر روی اتصالات تزریق کنیم و سپس باد گرم را با فاصله مناسب و در طول چند ثانیه در جهت اتصالات قرار بدهیم  .  با این کار خمیر قلع که همان آلیاژ لحیم به صورت خمیر مانند است ذوب شده و باعث اتصال پایه قطعه با برد می شود . همچنین از هیتر برای جدا کردن قطعات SMD از برد نیز استفاده می شود که این کار توسط این ابزار بسیار ساده صورت می گیرد .

Digital SMD Hot Air Rework Station Solder

سیم لحیم (قلع) :

یکی از نکاتی که خیلی روی کیفیت کار تاثیر می گذارد کیفیت سیم لحیم است. سیم لحیم آلیاژی از قلع و سرب است که در انواع مختلف ساخته میشود . سیم لحیم الیاژی مخصوصی است که برای لحیم کاری دو فلزی که باید به یکدیگر متصل شوند را به یکدیگر میچسباند . که برای این کار باید سیم لحیم توسط هویه ذوب شود سپس به محل اتصال هدایت شود و وقتی که خنک شود دو فلز به یکدیگر میچسبند.

solder sizes

روی قرقره سیم لحیم دو عدد دیده می شود، بطور مثال ۶۰/۴۰ این به آن معنا است که لحیم فوق دارای ۶۰ درصد قلع و ۴۰ درصد سرب می باشد. برای لحیم کاری قطعات الکترونیکی باید از سیم لحیمی استفاده شود که در صد قلع آن حدود ۶۰ باشد. دلیل آن این است که نقطه ذوب قلع کمتر است بنابراین برای ذوب آن به دماهای خیلی بالا نیازی نیست و این بخصوص در لحیم کاری نیمه هادی ها بر روی برد یک مزیت محسوب می شود چرا که درجه حرارت بالا میتواند باعث آسیب دیدن قطعات حساس و بخصوص نیمه هادی ها شود و حتی به فیبر مدار چاپی صدمه بزند. بهترین نوع سیم لحیم ، سیم لحیم ۶۳ درصد است که در بازار به همین نام یافت می شود .

برخی سیم های لحیم آغشته به مقدار کمی روغن لحیم و یا فلاکس هستند که نیاز به استفاده همزمان از روغن لحیم را نیز مرتفع می سازند.

سیم لحیم سربدار و بدون سرب:

از گذشته آلیاژ لحیم عموما از قلع و سرب تشکیل می شد، سرب فلزی ارزان قیمت است، به وفود در طبیعت یافت می شود و نقطه ذوب پایینی دارد در نتیجه استفاده از آن برای لحیم کاری بسیار مناسب است. اما از زمانی که مضرات سرب برای سلامتی انسان مشخص شد، برخی شرکت ها و کشور ها مصرف آن را کاهش دادند تا نهایتا در سال 2006 اتحادیه اروپا استاندارد RoHs را تصویب نمود که طی آن استفاده از قلع در تولیدات صنایع الکترونیک محدود شد. لزرا هر محصولی که در این کشور ها تولید می شود یا وارد می شود، باید دارای استاندارد RoHs باشد.
لحیم بدون سرب بسیار شبیه نمونه سرب دار است و در آن به جای سرب از فلزاتی مانند مس و نقره استفاده می شود. شرکت های تولید کننده لحیم های دارای این استاندارد، علامت RoHs را بر روی محصول خود درج می کنند. متاسفانه با اهمیت کمی که در کشور ما برای سلامت قائل هستیم، بدون رعایت هیچ یک از نکات ایمنی از محصولات حاوی سرب استفاده نموده و دود مسموم آن را با کمال میل استشمام می کنیم!

فلاکس و روغن لحیم:

فلاکس مایعی شیمیایی است که در اثر حرارت موجب پاک شدن سطح اکسید شده می شود. در لحیم کاری به روش صنعتی همیشه قبل از لحیم کاری به کف برد فلاکس پاشیده و در عملیات پیش گرمایش، سطح اکسید شده برد را تمیز می کنند. استفاده از فلاکس باعث اتصالات بهتر و لحیم کاری تمیز تر خواهد شد. در روغن لحیم هم همین نوع مواد وجود داشته و خاصیت تمیز کردن سطح اکسید از برد را داراست.

هرگاه دو قطعه را بخواهند بوسیله لحیم ، اتصال دهند بایستی كاملا تمیز و از هرگونه چربی ، رنگ و اكسید پاك گردند . بنابراین در زمان لحیم چون درجه حرارت بالا است سبب می شود در سطح خود لایه ای اكسید بوجود آید و پس از لحیم كاری ممكن است این لایه اكسید مانع از تماس الكتریكی بین آن دو شود . برای جلوگیری از این كار از روغن لحیم استفاده می كنند . این روغن از ماده ای به نام كلوفون تشكیل شده و حل كننده اكسید و هر مواد زائد است .

smd flux

طرز كار با روغن لحیم :

قبل از لحیم كاری باید محل اتصال به این روغن آغشته شود و بعد عمل لحیم كاری صورت گیرد. با انجام این كار روغن، مواد زاید بر روی اتصال را در خود حل كرده و هنگامی كه هویه داغ به محل اتصال نزدیك می شود ، روغن را كنار زده و محل اتصال را از ماده های خارجی خالی می نماید . امروزه لحیمهای در الكترونیك مورد استفاده می گردد كه در داخل خود روغن لحیم دارند لذا نیازی به روغن لحیم جداگانه ندارند اصطلاحأ به این نوع لحیم ، سیم لحیم با مغزی روغن می گویند. بهر صورت در هنگام لحیم كاری بایستی از تمیز بودن محل اتصال ، اطمینان حاصل شود .

قلع کش (مکنده لحیم):

این ابزار کارآمد هم با مکش هوا قلع اضافی را به داخل خود می کشد و برای باز کردن قطعات از روی برد وسیله ای ضروری است.

smd vaccum

مانند یک سرنگ عمل کرده و با فعال کردن آن برای یک لحظه هوا را با فشار زیاد از نوک باریک خود به داخل می کشد و قلع ذوب شده را به داخل محفظه خود می کشد( به مانند یک پمپ از طریق ایجاد فشار خلأ٬ لحیم را از روی سطوح برمی دارد) .

در صورتی که قصد خرید یکی از این قلع کش ها ( یا همان مکنده قلع) را دارید، در خرید آن دقت کنید که نوک آن حتما از نوع نسوز باشد، چرا که در لحظه مکش نوک قلع کش با نوک هویه برای چند لحظه تماس پیدا می کند و در صورتی که نوک قلع کش از نوع نسوز با کیفیت مناسب نباشد، پس از چند بار استفاده، عملا دیگر بدردتان نخواهد خورد!

فتیله لحیم (فتیله ی مسی) یا قلع پلک کن :

حتما برای شما پیش آمده هنگام لحیم کاری اشتباها مسیر های مسی روی برد با لحیم به هم متصل شوند و سعی کنید با نوک هویه آن را بردارید. ابزار اصلی این کار یعنی پاک کردن قلع اضافی از سطح برد، قلع پاک کن است. این ابزار در واقع یک برس ریز از تار و پود مس است که با شما کمک می کند پس از حرارت دادن قلع، لحیم اضافی را پاک کنید.

فتیله لحیم یک مس بافته شده است که لحیم های قدیمی به آن می چسبند. فتیله لحیم از مکنده لحیم گران تر بوده و یک وسیله مصرفی است. بنبراین٬ توصیه نمی کنم که از آن استفاده کنید. با این حال٬ در برخی از کارها استفاده از فتیله بهتر است زیرا حاصل کار بسیار تمیزتر درمی آید. هر دو ابزار لحیم زدایی دارای نقاط قوت خاص خود هستند و تفاوتشان این است که در هر کار خاص باید از یکی از آن ها استفاده کنید. برخورداری از محیط لحیم کاری تمیز از اهمیت زیادی برخوردار است زیرا باعث کسب بهترین نتیجه شده و میزان خطر را به حداقل می رساند.

SolderWicking 3 300x243

فتیله ی مسی از چند رشته مس به هم بافته شده تشکیل شده که لحیم ذوب شده به آن می چسبد.تکه ای از فتیله به طول حدود 2 سانتی متر را بر روی قسمت اضافی لحیم قرار دهید و با نزدیک کردن هویه، لحیم را ذوب کنید. پس از استفاده از فتیله ی مسی، قسمت استفاده شده را با سیم چین ببرید.

دست سوم:

وقتی هویه در یک دست و سیم لحیم در دست دیگرتان باشد باید به نحوی برد را ثابت نگه دارید. این ابزار ساده به شما کمک می کند از حرکت برد جلوگیری کنید.

third hand smd soldring

در تصویر زیر نحوه صحیح لحیم کاری و ایراداتی که ممکن است با آن مواجه شوید توضیح داده شده:

soldering shapes

 


4.5008944543828 1 1 1 1 1 Votes 4.50 (559 votes)

دیدگاه‌ها  

+3 #1 امیر سجادمنصوری 1397-11-06 21:09
سلام بسیار عالی
نقل قول کردن
+2 #2 علی 1398-03-08 15:34
خیلی عالی :lol:
نقل قول کردن
+2 #3 Reza 1398-03-09 00:56
ممنون از آموزش هاتون :roll:
نقل قول کردن
+2 #4 کامران 1398-04-28 23:03
درود بر شما
بسیار نکات آموزنده بود
لطفا از انتخاب هویه های خوب هم مطلب بگذارید
بدونیم از چه برندی بهتر هست که انتخاب کنیم
و از کجا
با سپاس :D :lol:
نقل قول کردن
+2 #5 علیرضا 1398-06-04 16:26
سلام من کارم مونتاژ برد smt هست..وقتی برد از دستگاه آون در میاد زیر بعضی از قطعات قلع گوله شده برای رفع این مشکل چه کاری باید انجام بدم؟
نقل قول کردن
+2 #6 من 1398-06-05 23:47
با تشکر فراوان
نقل قول کردن

نوشتن دیدگاه


مطالب مرتبط

▼ (اسکرول کنید...)

براساس کلمه کلیدی جستجو کنید

مطالب فنی و آموزشی

آخرین مطالب جدید شده
فیلم و دفترچه راهنمای آموزشی مشتری رانا
فیلم و دفترچه راهنمای آموزشی مشتری دنا پلاس
فیلم و دفترچه راهنمای آموزشی مشتری H30 Cross
دفترچه راهنمای رسمی کلیه محصولات ایران خودرو
راهنمای استفاده از پایه های رله در برق خودرو
نکات و ترفندهای رله در برق و الکترونیک خودرو
آموزش کامل تعمیرات سیستم تعلیق پراید + لیست عیب یابی تعلیق و جلوبندی
دستورالعمل رفع ایراد عدم انطباق کانکتور کیلومتر شمار تیبا2 و روشن شدن چراغ EBD بجای ABS
دستورالعمل رفع ایراد نفوذ آب به داخل CCN سمند مالتی پلکس
راهنمای کنترل و اصلاح پیکربندی سمند مالتی پلکس SMS
معرفی نودهای سیستم مالتی پلکس SMS سمند و سورن
راهنمای پیکربندی نوع ECU در خودرو Dena SMS MUX Bosch ME17
اصول عملکرد سیستم کروزکنترل ایران خودرو
راهنمای عیب یابی گیربکس اتوماتیک سوزوکی گرندویتارا با تست استال
راهنمای تعمیرات ECU زیمنس ریو
راهنمای تعریف کلید خودرو H30 Cross
بررسی سیستم های VVT و VIS در خودرو
منیفولد هوای ورودی متغییر
راهنمای تعمیرات گیربکس دوکلاچه اتوماتیک جک S5
Cisco Released New Open Source Security Tool to Find Security Vulnerabilities in Modern Cars
Vulnerability in Tesla Model S Let Hackers Clone The Car Key
ليست سرويس هاي دوره ای خودروهای تحت پوشش سایپا
راهنمای تعمیرات و سرویس تجهیزات الکتریکی پژو RD
روش رفع ایراد عدم عملکرد برف پاک کن در سیستم هوشمند CEC پژو پارس
معرفی سیستم ترمز ABS با مدل Bosch ABS8 و مدل TEVES MK70 پراید
معرفی قطعات EMS جدید SSAT سازه پویش سایپا X100 (پراید)
دستورالعمل شستشوی ریل سوخت وانت نیسان دوگانه سوز
اطلاعیه جابجایی سوکت های انژکتور در دسته سیم انژکتور جهت رفع ایراد MisFiring
مشکلات متداول کولر خودرو و دلایل آن ها
راهنمای تعمیرات سیستم خنک کاری موتور لیفان 820
راهنمای تعمیرات سیستم روغنکاری لیفان 820
راهنمای تعمیرات مکانیکی موتور لیفان 820
آخرین مطالب جدید شده
fn bb 0
rahro

آخرین آگهی ها

آموزشگاه فنی دنیای خودرو در سال ۱۳۸۳ بامجوز رسمی از سازمان ف ...
آموزشگاه فنی دنیای خودرو در سال ۱۳۸۳ بامجوز رسمی از سازمان ف ...
ریمپ تخصصی - برنامه ریزی و تعمیرات ایسیو - اصلاح محدودیت سرع ...
دوره های آموزشی تخصصی خودرو و دیاگ جی اسکن ...
تعمیرموتور وانواع گیربکس های کره ای،ژاپنی ،چینی و اروپایی ...
آموزش تخصصی تعمیرات کلیه ایسیو ها داخلی و خارجی و ماشین سنگی ...
آموزشگاه فنی دنیای خودرو در سال ۱۳۸۳ بامجوز رسمی از سازمان ف ...
آموزشگاه تخصصی فنون خودرو با سابقه 14 ساله خود در زمینه آموز ...
آموزشگاه تخصصی فنون خودرو با سابقه 14 ساله در زمینه آموزش دو ...
آموزشگاه فنی دنیای خودرو در سال ۱۳۸۳ بامجوز رسمی از سازمان ف ...
آموزشگاه فنی دنیای خودرو در سال ۱۳۸۳ بامجوز رسمی از سازمان ف ...
آموزشگاه فنی دنیای خودرو در سال ۱۳۸۳ بامجوز رسمی از سازمان ف ...
آموزشگاه فنی دنیای خودرو در سال ۱۳۸۳ بامجوز رسمی از سازمان ف ...
آموزش حرفه ای بازرَسی وکنترل بدنه اتومبیل ویژه کار ...
مجتمع مهارتهای نو دارای مجوز از سازمان فنی و حرفه ای با اراِ ...
فروش و نصب ردیاب خودرو dno برروی تمامی خودروهای ایرانی و ...